Temettü Gelirinin Vergi Hesabı Nasıl Yapılır?

Temettü, bir şirketin kârından pay sahiplerine dağıttığı nakit tutardır. Hesabınıza geçen rakam net tutar olduğu için birçok yatırımcı "vergi işi bitti" sanır. Oysa temettü vergisi iki aşamalı çalışır: dağıtım anında kesilen stopaj ve gerektiğinde verilen yıllık beyanname. İkinci aşamayı atlamak kimi zaman ceza, kimi zaman da ödenmiş verginin bir kısmının iade alınamaması anlamına gelir. Aşağıda süreci adım adım, sayısal bir örnekle birlikte çıkaracağız.

Temettü Nasıl Vergilendirilir?

Türkiye'de tam mükellef bir şirket kâr dağıttığında, gerçek kişi ortağın payı üzerinden şirket stopaj keser ve bunu vergi dairesine yatırır. Yatırımcının hesabına stopaj düşülmüş net tutar geçer. Bu kesinti kimi durumda nihai vergidir; kimi durumda ise yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilen bir peşin ödemeye dönüşür.

İkinci önemli kural, tam mükellef kurumlardan elde edilen kâr paylarının yarısının gelir vergisinden istisna olmasıdır. Yani beyan söz konusu olduğunda brüt temettünün tamamı değil, yarısı beyan edilir; buna karşılık kesilen stopajın tamamı mahsup edilir. Bu asimetri, düşük vergi dilimindeki yatırımcılar için iade doğurabilir.

Stopaj oranı ve beyan sınırı yıllar içinde değişebiliyor. Bu yüzden aşağıdaki örnekte kullandığım oranları "varsayım" olarak okuyun; kendi hesabınızı yaparken ilgili yıla ait güncel oranı ve gelir vergisi tarifesini doğrulamanız gerekir.

Adım Adım Hesaplama

1. Brüt temettüyü bulun. Aracı kurum ekstresinde genellikle net tutar görünür. Brüt tutar = net tutar ÷ (1 − stopaj oranı). Yıl içindeki tüm dağıtımları toplayın; hesap tek tek hisse bazında değil, yıllık toplam üzerinden yapılır.
2. Kesilen stopajı toplayın. Her dağıtımda kesilen tutarı ayrı bir kolonda tutun. Beyan aşamasında mahsup edeceğiniz rakam budur.
3. Yarısını istisna edin. Brüt temettünün yarısını çıkarın. Kalan tutar, beyana esas kâr payı gelirinizdir.
4. Beyan sınırıyla karşılaştırın. Beyana esas tutar, ilgili yıl için belirlenen beyan haddinin altındaysa beyanname vermezsiniz ve stopaj nihai vergi olur. Sınırı aşıyorsa tamamını beyan edersiniz.
5. Tarifeyi uygulayın. Beyan edilen tutarı, varsa diğer beyana tabi gelirlerinizle (kira, ücret vb.) birleştirip artan oranlı tarifeye göre vergiyi hesaplayın.
6. Stopajı mahsup edin. Hesaplanan vergiden, yıl içinde kesilen stopajın tamamını düşün. Fark pozitifse ödersiniz, negatifse iade veya mahsup talep edersiniz.
7. Beyannameyi zamanında verin. Gelir vergisi beyannamesi, gelirin elde edildiği yılı izleyen yıl mart ayında verilir; vergi genellikle iki taksitte ödenir. Tarihleri o yılın takvimine göre teyit edin.

Örnek Hesap

Diyelim ki bir yıl boyunca borsada işlem gören şirketlerden toplam 400.000 TL brüt temettü aldınız ve stopaj oranı %15 olarak uygulandı. Başka beyana tabi geliriniz yok.